Moederschapsrust

Printvriendelijke versiePDF-versie

Zowel de loontrekkende als de zelfstandige en werkloze mama's hebben recht op moederschapsrust. Zo kunnen ze zich voorbereiden op de geboorte, rusten na de bevalling en tijd doorbrengen met hun baby.

 

De wetgeving voorziet de moederschapsrust om je zo goed mogelijk voor te bereiden op je bevalling en na de geboorte van je kind te rusten.

 

Hoelang duurt je moederschapsrust?

De moederschapsrust bestaat uit twee delen: de voorbevallingsrust (prenataal) en de nabevallingsrust (postnataal).

 

Duur

Loontrekkenden en werklozen hebben recht op 15 weken (19 voor een meerling) moederschapsverlof. De voorbevallingsrust mag maximaal 6 weken duren, één week voorbevallingsrust is verplicht op te nemen. Want als je geen week voor de bevalling neemt, ben je die week kwijt! De 5 overige weken voorbevallingsrust (7 voor een meerling) mag je nog opnemen na je 9 weken (11 voor een meerling) nabevallingsrust.

 

Heb je nog gewerkt op de dag van de bevalling? Dan gaat je moederschapsrust in op de dag na je bevalling.

 

Om je beroepsactiviteit geleidelijk te hervatten, kan je de laatste 2 weken van je moederschapsrust (het facultatieve gedeelte) spreiden over een periode van 8 weken na de nabevallingsrust en je werk zo deeltijds hervatten.

 

Zelfstandigen en helpende echtgenotes hebben recht op 3 tot 8 weken (9 voor een meerling). De verplichte moederschapsrust omvat dus 3 weken, één voor en twee na de geboorte. De 5 weken (6 voor een meerling) facultatieve moederschapsrust kan je naar keuze opnemen. De twee facultatieve weken voorbevallingsrust kunnen worden opgenomen vanaf de derde week voor de uitgerekende bevallingsdatum. De facultatieve nabevallingsrust kan ten vroegste na de verplichte rustperiode (2 weken na de bevalling) aanvangen en mag tot 23 weken na de geboorte opgenomen worden, wel telkens in periodes van 7 kalenderdagen. Deze termijn gaat in op de eerste dag na twee weken verplicht postnataal verlof.

 

Sinds 1 januari 2017 wordt de moederschapsrust voor zelfstandigen en helpende echtgenotes verlengd tot 12 weken (13 weken bij de geboorte van een meerling). Het betreft 3 weken verplichte en 9 weken (10 weken bij de geboorte van een meerling) facultatieve moederschapsrust. Prenatale rust kan nu ook vroeger starten, namelijk vanaf de 3e week vóór de verwachte bevallingsdatum. De facultatieve moederschapsrust moet dan weer per blok van 7 kalenderdagen en voor het einde van een periode van 36 weken opgenomen worden.

 

Voortaan kan de zelfstandige haar professionele activiteit halftijds uitoefenen tijdens de facultatieve moederschapsrust. Dit kan gebeuren per termijn van 7 kalenderdagen. De maximale duur van de deeltijdse facultatieve moederschapsrust is 18 weken (20 weken in geval van een meerling). De mogelijkheid om deeltijds te werken geldt ook voor de verlenging van de moederschapsrust in geval van ziekenhuisopname van het kind. De duur van deze verlenging mag niet meer dan 24 weken voltijds of 48 weken deeltijds verlof bevatten (zie hieronder).

 

Je bevalt vroeger dan gepland

De 7 dagen van de verplichte week voor de bevalling, mag je niet na je bevalling opnemen. Als je te vroeg bevalt, kan je dus een aantal dagen van je moederschapsrust verliezen.

 

Je bevalt later dan gepland

Beval je na de uitgerekende datum? Dan wordt de voorbevallingsrust verlengd tot aan de dag van de bevalling.

 

Bij arbeidsongeschiktheid voor de bevalling

Loontrekkenden en werklozen die ononderbroken arbeidsongeschikt waren tijdens de zes weken (acht bij een meerling) voorafgaand aan de bevalling, kunnen één week extra nabevallingsrust krijgen. Deze verlenging dient aan te sluiten op de nabevallingsrust. Om deze extra week te verkrijgen, moet je een uitdrukkelijke aanvraag indienen bij je mutualiteit. Meer informatie vind je onder 'Zwanger en ziek, wat nu?'.

 

JE BABY MOET IN HET ZIEKENHUIS BLIJVEN
Als je pasgeboren kindje meer dan 7 dagen na de bevalling in het ziekenhuis moet blijven, krijgt de mama een extra dag moederschapsrust voor elke dag dat de baby in het ziekenhuis ligt.
Voorbeeld: Als je kindje 17 dagen na de bevalling in het ziekenhuis blijft, wordt je moederschapsverlof met 10 dagen verlengd. Deze verlenging mag niet langer dan 24 weken (ongeveer vijfeneenhalve maand) duren.
Procedure
Werkneemsters moeten:
- Aan de werkgever op het einde van de nabevallingsrust een attest van het ziekenhuis bezorgen. Op dat attest moet staan dat de baby langer dan 7 dagen na de geboorte in het ziekenhuis is gebleven en hoelang de opname heeft geduurd.
- Aan het ziekenfonds een attest van het ziekenhuis bezorgen, waarop de duur van de opname van het pasgeboren kind is vermeld. Na ontvangst hiervan zal de mutualiteit de einddatum van de moederschapsrust kunnen meedelen.
Als je kind na deze verlengingsperiode het ziekenhuis nog niet verlaten heeft, moet je op het einde van die periode een nieuw attest van het ziekenhuis aan je werkgever bezorgen. Daarop moet staan dat je baby nog steeds in het ziekenhuis verblijft, evenals de duur van het ziekenhuisverblijf.
Werklozen moeten aan het ziekenfonds een attest van het ziekenhuis bezorgen, waarop de duur van de opname van het pasgeboren kind is vermeld. Na ontvangst hiervan zal de mutualiteit de einddatum van de moederschapsrust kunnen meedelen.
Zelfstandigen moeten:
- Het ziekenfonds binnen de 15 dagen na de geboorte van het kindje schriftelijk verzoeken om de moederschapsrust te verlengen.
- Het ziekenfonds een attest van het ziekenhuis bezorgen, waarop de duur van de opname van het pasgeboren kind is vermeld. Na ontvangst hiervan zal de mutualiteit de einddatum van de moederschapsrust kunnen meedelen.
Uitkering
Werkneemsters
De eerste 30 kalenderdagen: 82 % van het gederfde onbegrensde loon
Vanaf de 31e kalenderdag: 75 % van het brutoloon (begrensd bedrag)
Werklozen
De eerste 30 kalenderdagen: basisuitkering + 19,5 % van het begrensd brutoloon
Vanaf de 31e kalenderdag: basisuitkering + 15 % van het begrensd brutoloon
Zelfstandigen
Een uitkering per volledige week (begrensd bedrag)

Wat nog te doen voor de geboorte?

 

Je werkt in loondienst of je stempelt

Werkneemsters en werklozen ontvangen tijdens de moederschapsrust een uitkering van het ziekenfonds. Deze uitkering moet je zelf aanvragen bij de start van je moederschapsrust door je ziekenfonds een medisch attest waarop de vermoedelijke bevallingsdatum staat te bezorgen. Je dient ook te vermelden wanneer je effectief gestopt bent met werken.

 

Je ziekenfonds stuurt je dan een inlichtingenblad op. Eén deel van dat formulier vul je zelf in en het andere deel laat je invullen door je werkgever. Indien je een gecontroleerde werkloze bent, zal het ziekenfonds zelf contact opnemen met je uitbetalingsinstelling.

 

Na de bevalling bezorg je het ziekenfonds een uittreksel uit de geboorteakte. Op basis van dit document, dat je op de gemeente kreeg, berekent het ziekenfonds de precieze duur van de bevallingsrust. Deze periode zal je dan schriftelijk worden meegedeeld.

 

Als je al bevallen bent en nog geen stappen ondernomen hebt om je uitkeringen voor moederschapsrust te ontvangen, moet je enkel de geboorteakte bezorgen aan je ziekenfonds. De uitkering voor moederschapsrust is een percentage van het brutoloon.

 

Hoe de procedure verder verloopt, kun je lezen onder het puntje 'Je moederschapsrust is gedaan, wanneer en aan wie melden?'.

 

Je bent ambtenaar

Je ontvangt je uitkering (100 % van je loon) gedurende je moederschapsrust van de overheidsinstelling waar je werkt en dus niet van het ziekenfonds.

 

Je bent zelfstandige

Vrouwen die een zelfstandig hoofdberoep uitoefenen en helpende echtgenotes hebben recht op de moederschapsuitkering mits de wachttijd van zes maanden volbracht is. Bezorg het aanvraagformulier ‘moederschapsuitkering voor zelfstandigen’ waarop je aangeeft vanaf wanneer je wilt rusten ingevuld terug aan het ziekenfonds en voeg er een uittreksel uit de geboorteakte bij.

 

De betaling van de uitkering voor de 3 verplichte rustweken zal gebeuren bij ontvangst van dit document en op voorwaarde dat het lid in orde is met haar bijdrage bij de sociale verzekeringskas. De uitkering voor de facultatieve weken wordt betaald bij ontvangst van de schriftelijke bevestiging van werkhervatting en, ten vroegste, op het einde van het moederschapsverlof.

 

Zowel personen die hoofdzakelijk als zelfstandige werken, als meewerkende echtgenotes hebben recht op een zwangerschapsvergoeding indien ze een wachttijd van 6 maanden doorlopen hebben. Hiervoor dienen ze een verzoek van de mutualiteit binnen te brengen waarin ze moeten aangeven of ze voltijdse of deeltijdse rust aanvragen. Daarnaast moeten ze ook aangeven voor welk regime ze kiezen, hoeveel weken facultatieve rust (prenataal of postnataal) ze wensen te nemen of de exacte periode van de ziekenhuisopname van de pasgeborene (indien dit het geval is). Bezorg dit aanvraagformulier ingevuld aan ons ziekenfonds terug en voeg er een uittreksel uit de geboorteakte bij. De betaling van de uitkering voor de 3 verplichte rustweken zal gebeuren bij ontvangst van dit document en op voorwaarde dat je in orde bent met je bijdragen voor de sociale verzekeringskas. De uitkering voor de facultatieve weken zal betaald worden bij ontvangst van de schriftelijke bevestiging van werkhervatting en, ten vroegste, op het einde van het moederschapsverlof.

 

Moederschapshulp voor vrouwelijke zelfstandigen
Elke vrouwelijke zelfstandige kan bij haar sociale verzekeringsfonds 105 gratis dienstencheques aanvragen voor de geboorte van een kind. Met deze cheques, die 8 maanden geldig zijn, kan je hulp krijgen in het huishouden, om maaltijden te bereiden, om boodschappen te doen enz. Kinderopvang mag niet met deze cheques betaald worden.
Aanvragen moeten tussen de zesde zwangerschapsmaand en de 15e week na de bevalling via e-mail of brief bij je sociale verzekeringsfonds gebeuren.
Meer informatie? www.dienstencheques-rva.be

Wat nog te doen Voor de geboorte?

 

Je werkt in loondienst

Geef je werkgever ten laatste 7 weken (9 weken in geval van een meerling) vóór de bevalling een doktersattest met de vermoedelijke bevallingsdatum en zeg hem ook vanaf wanneer je je voorbevallingsrust neemt.

 

Je bent werkloos

Schrijf op je stempelkaart een Z in de vakjes die overeenstemmen met het verlof. Op die manier weet de VDAB/Actiris dat je in moederschapsrust bent.

 

Wat nog te doen na de geboorte?

 

Je werkt in loondienst

Vanaf het moment dat je opnieuw begint te werken of te stempelen, heb je maximaal acht dagen om het bericht van werkhervatting of het bericht van hervatting van de werkloosheid aan het ziekenfonds te bezorgen. Dit document kreeg je van het ziekenfonds en moet je eerst laten invullen door je werkgever of de instelling die je werkloosheidsuitkering uitbetaalt. Denk eraan om je opnieuw bij de VDAB/Actiris te laten inschrijven als je werkloos bent. Wilt je thuisblijven om voor je kindje te zorgen? Laat het schriftelijk weten aan je ziekenfonds.

 

Je werkt als zelfstandige

Als je een uitkering geniet, bezorg je het ziekenfonds, binnen 2 dagen, een attest om te melden dat je opnieuw als zelfstandige aan het werk bent.

 

Bedragen van de uitkering

De uitkeringen voor moederschapsrust worden altijd berekend op basis van je laatste brutoloon of je laatste werkloosheidsuitkering. De mutualiteit kent een uitkering toe voor alle dagen, behalve zondag (dus 6 dagen per week).

 

Wie krijgt welke uitkering?

 

 

Bediende/arbeider
(met arbeidscontract)

Werkloze

(volledig, gecontroleerd)

Bij contractbreuk

(bij het begin van de moederschapsrust)

Uitkering gedurende de eerste 30 dagen

82 % van het gederfde onbegrensde loon

Basisuitkering

+ 19,5 % van het begrensd brutoloon

79,5 % van het brutoloon (begrensd bedrag)

Uitkering van de 31e dag tot het einde van de 15 weken

75 % van het brutoloon (begrensd bedrag)

Basisuitkering

+ 15 % van het begrensd brutoloon

75 % van het brutoloon (begrensd bedrag)

Verlenging moederschapsrust bij ziekenhuisopname baby of 16e week bij arbeidsongeschiktheid

75 % van het brutoloon (begrensd bedrag)

Basisuitkering

+ 15 % van het begrensd brutoloon
75 % van het brutoloon (begrensd bedrag)

 

 

Invalide
Voor een invalide (iemand die langer dan één jaar ziek is) in moederschapsrust kan de moederschapsuitkering nooit lager zijn dan de invaliditeitsuitkering. Het statuut van invalide geeft normaal recht op verhoogde kinderbijslag. Die krijg je enkel onder bepaalde voorwaarden.

Arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur
Je moederschapsverlof verandert niets aan de einddatum van je contract. Je kan je moederschapsrust helemaal opnemen en je daarna opnieuw inschrijven als werkzoekende.